3 april 2022

Liberale leegte, het lijkt wel een ideologisch paradijs als je arnon grunberg leest in de NRC van zaterdag 2 april. Een lang leunen op claude lefort is blijkbaar voldoende grond om te stellen dat de bestuurlijke leegte in het midden van onze maatschappelijke structuren een grote verworvenheid moet heten, want die zou de uitholling van de demcratische checks and balances voorkomen.

Het wemelt in Grunbergs denken van de onbesproken vooronderstellingen. Hoezo zou de democratie in nederland een ‘liberale’ democratie moeten zijn? En hebben we het over inputdemocratie, d.w.z. of de kiezer een stem heeft, of outputdemocratie, d.w.z. dat er in het beleid voor de kiezer wordt opgekomen? De term ‘democratie’ wordt zomaar opgeworpen, en er wordt vaag verwezen naar het historisch niet altijd onomstreden karakter van die zogenoemde democraten, maar de als fundamenteel beloofde aard van de ‘analyse’ van onze democratie wordt niet waargemaakt.

Hoeft niet van mij hoor, sauwel maar een eind weg.

Maar om nou als het toppunt van het liberaal; paradijs af te schilderen dat er een leegte is in het centrum van het bestuur is, dat is het wel het toppunt van elitaire zelfgenoegzaamheid. De leegte in het bestuurlijk hart is geen rem op het ontstaan van de dictatuur, het is de dictatuur zelf, want dictatuur is heersen zonder de burgers te horen of ermee te rekenen. .. Zelfs de monarchen waren nog democratischer dan grunbergs liberaal ideaal beeld. Als machiavelli zijn Il principe schrijft is dat om de vorst op het hart te drukken hoezeer hij moet rekenen met de luimen van zijn onderdanen. Niet om die te negeren zoals in de poldermarkt van Lubbers tot Rutte is gebeurd. In Grunbergs ogen mag er niets ergers zijn dan de gemeenschap, maar dan rekent hij wel buiten het algemeen idee dat buiten de Haagse elite leeft. Mensen in dit land voelen zich wel degelijk een gemeenschap, een natie, een volk, een samenleving, hoe je het ook maar wilt noemen. Het is juist die stupide ontkenning ten eige bate van het bestaan van ons ‘samen zijn’ die de Haagse kliek zo afscheidt van het land en van de nederlandse bevolking.. Het gemak waarmee vanuit den Haag en Amsterdam de nederlanders hun taal wordt ontnomen, het onverschillige van het walsen over de gevoelens van locale groepen, het in de vermomming van marktdenken opheffen van de mediavrijheid (christian van Thillo zendt hen zijn dank) ,het geeft allemaal Grunbergs ideologie weer. Voor de rijkste 10% van dit land zijn er alleen maar individuen, zeker.

Maar die andere 90% ziet de democratische leegte niet zitten, die hebben beleid nodig, hulp om de klimaatramp te voorkomen, gezamelijke actie om aan woningen te komen, steun om het Ukraineprobleem op te vangen (en niet hulp aan oligarchen die hun kapitaal willen veilig stellen). Voor al die mensen is democratisch en bestuurlijke leegte wel het allerlaatste waar ze op zitten te wachten.